Uzungöl’de şimdi de ‘alüvyon’ tehlikesi

Jeoloji mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, Uzungöl’de yaşanmış olan tehlikeye dikkat çekerek, “DSİ bu alüvyonları önlemek için setler yaptı ama önlemler yetersiz. Eninde sonunda bu göl bir şekilde dolacak” dedi. Uzungöl’ün oluşumunu elde eden heyelanlı bölge üstüne bir mahalle kurulduğunu belirten Bektaş, tekrardan afet yaşanabileceği öngörülen bu bölgelerde yapılması planlanan kentsel dönüşümde, yapılaşmadan kaçınılması gerektiği mevzusunda uyardı. Çaykara’ya 20 kilometre mesafedeki bin 250 metre yükseklikte yer edinen ve organik güzellikleriyle Doğu Karadeniz’in gözde gezim merkezi olan bin 625 hektar büyüklüğündeki Uzungöl Tabiat Parkı, son yıllarda başta Arap turistler olmak suretiyle yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı haline geldi. Otel, barıncak ve iş yeri sayısının son yıllardaki artışına bağlı olarak yaşanmış olan bayındır kirliği sorunuyla tartışılan ve projesiyle gündeme gelen Uzungöl’ün derelerin getirmiş olduğu alüvyonlarla dolma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu açıklandı. Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü’nün tersip bentleriyle tedbir almış olduğu gölün dolma riskinin tam olarak ortadan kalkmadığı ileri sürüldü.

‘UZUNGÖL, ‘SONSUZA KADAR KALACAK’ ALGISI VAR’

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) eski öğretim üyesi ve yerbilim mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, alüvyonlarla devamlı dolduğunu belirttiği Uzungöl’ün yok olma riski bulunduğunu söylemiş oldu. Kentsel dönüşümün göl için bir fırsat bulunduğunu ve bunun jeolojik esasta yapılması gerekliliğini vurgulayan Prof. Dr. Bektaş, şunları söylemiş oldu: “Uzungöl’ün jeolojik yapısını bilmek ve yeni yapılacak oluşumu da bu yapıya göre düzenlemek gerekir. Toplumda ‘Uzungöl orada ve sonsuza kadar kalacak’ algısı var. Böyle bir şey yok. Tüm göllerde olduğu gibi Uzungöl’ün de tıpkı bir insan gibi ömrü var. Göllerde doğar, gelişir ve ölür. Uzungöl şu anada yaşlanma döneminden gidiyor. Nasıl bir insan kendine iyi bakarsa ömrü uzun olur, Uzungöl’e de biz ne kadar iyi bakarsak ömrü o kadar uzun olur. Uzungöl’ün ömrünü sınırlayan iki temel faktör var. Birincisi önümüzdeki 50 yıldaki küresel iklim değişikliğinin sonuçları olarak, yağışlarla birlikte göle gelen su miktarı. İkincisinde Uzungöl sürekli olarak derelerin getirdiği alüvyonlarla doluyor. DSİ bu alüvyonları önlemek için setler yaptı ama önlemler yetersiz. Eninde sonunda bu göl bir şekilde dolacak. Bu konuda biz toplum olarak bilinçlenmeliyiz. Böylece gölün ömrünü uzatabiliriz. Biz bilinçsiz bir şekilde gölü kirletiyoruz. Göle atıklar atıyoruz. Göle bir takım organik maddeler giriyor ve göldeki oksijen oranını azaltarak gölün ömrünü kısaltıyor.”

‘UZUNGÖL’DE AFET TUFANI YAŞANABİLİR’

Gölün etrafındaki yerleşim yerlerinin, gölün yapısının bilinerek, planlanması icap ettiğini belirten Bektaş, şöyleki devam etti: “Göl bir fay zonu üzerinde doğu batı doğrultusunda uzanmış bir göldür. Fayın güney bloğu göreceli olarak yükselen bloğu olduğu için orası yan dereler ile sürekli olarak aşınıyor ve bu malzemelerde sürekli olarak göle giriyor. Geçmişte bilinmeyen bir zamanda bu yan dereler aşırı yağış neticesinde molozlar, kaya parçaları ve çamur suyla karışarak bu günkü Uzungöl mahallesinin olduğu yerden akarak gelmiş ve derenin önünü kapatarak gölü oluşturmuş. Bugünkü Uzungöl Mahallesi yani camiin arakasında kalan yerleşim yeri de bu çöken yere yapılmış. Jeolojide, ‘Hal mazinin anahtarıdır’ diye bir söz var. Geçmişte ne olmuşsa gelecekte de bu yaşanabilir. Bu bakımdan geçmişte Uzungöl’ün oluşmasına sebebiyet veren tufan yeniden yaşanabilir. Bu da güney yamaçtaki dere ağızlarında olur. Bugünkü Uzungöl Mahallesi de bu alüvyon yelpazesini üzerinde kurulmuş. yapılacaksa bu dönüşüm de bu güney yamaçtaki alüvyon yelpazesinin olduğu yerlerde yerleşimden kaçınmak gerekir. Çünkü geçmişte olduğu gibi buralarda yeniden afetler yaşanabilir. Burası dik bir yamaç ve uzun bir vadi, buradan gelen molozlar yerleşim yerinde büyük tahribatlar oluşturur.”

Reklamdan sonrasında devam ediyor

‘GÜNEY YAMAÇTA YERLEŞİM OLMAMALI’

Karadeniz’deki sahil bölgelerinde, dere ağzına kurulan yerleşim yerlerinin senelerdir aynı tehlikeyi yaşadığına dikkat çeken Prof. Dr. Bektaş, “O nedenle kentsel dönüşümde gölün jeolojik özellikleri ve geçmişte yaşanmış olan vakalar ne olursa olsun dikkate alınmalı. Bu mevzuda toplumu bilinçlendirmek lazım.Bu göl bizlere bir mirastır. Bu göl bölgenin ekonomisinin ve turizminin dinamosudur. Bu mevzuda hepimiz üstüne düşeni yapmalı ve bu gölü gelecek nesilleri bırakmalıyız. Cenup blokta nüfus yoğunluğu olmamalıdır. O kısım daha oldukça parklar ve seyahat alanı olarak kullanılmalı. Otel ve yerleşim bölgeleri şimal yamaca yapılmalıdır” dedi.

UYGULANACAK

Öte taraftan bayındır kirliliğiyle gündeme gelen Uzungöl’de kentsel dönüşüm projesi uygulanacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bir süre ilkin yapmış olduğu açıklamada, ”Şu anki Ayder Yaylası bizim temsilimiz olması imkansız. Allah’ın bizlere verdiği Ayder bambaşka fakat biz Ayder’i kirlettik, rezil ettik. Ayder’i kentsel dönüşüm değişimle şanına yakışır bir hale getireceğiz. Aynı değişiklik dönüşümü de Uzungöl’de yapmamız lazım” diye konuşmuştu. Ülke turizmine büyük katkı elde eden doğa parkındaki yoğunluk sebebiyle Trabzon’da, Uzungöl benzeri 3 suni gölün yer alacağı yeni doğa parklarının oluşturulması için emek harcama başlatıldı.

UZUNGÖL

Çaykara İlçesi’ne 20 kilometre mesafedeki bin 250 metre yükseklikte yer edinen organik güzellikleriyle Doğu Karadeniz’in gözde gezim merkezi olan Uzungöl, yüksek dağ peyzajı ve yayla ekosistemiyle orman ekosisteminin beraber yer almış olduğu ‘doğa harikası’ bir yer olması özelliğiyle öne çıkıyor. Tabii ve kültürel değerlerin var olması sebebiyle 1989 senesinde Tabiat Parkı duyuru edilen Uzungöl, yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. 500 bin metre kare alana haiz olan göl, alabalık ve sazan balığına ev sahipliği yapıyor. Uzungöl’ün 10 kilometre güneyinde 3 bin metre yükseklikte Holdizon Dağları’nda, Balıklıgöl çevresinde yaya yürüyüş yapılabiliyor, yırtıcı tabiat şartlarında yaban yaşamı izlenebiliyor.

Bir önceki haberimiz olan Zihinsel dönüşüm kentsel dönüşümün temelidir başlıklı haberimizde kentsel dönüşüm hakkında bilgiler verilmektedir.


Yukarı